Cyberbezpieczeństwo

Cyberbezpieczeństwo – informacje dla użytkowników

Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa cyberbezpieczeństwo oznacza odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług oferowanych przez te systemy.

Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa podmiot kluczowy lub podmiot ważny zapewnia użytkownikowi usługi dostęp do wiedzy pozwalającej na zrozumienie cyberzagrożeń oraz stosowanie skutecznych sposobów ochrony przed nimi, w zakresie związanym ze świadczonymi usługami. Obowiązek ten może być realizowany w szczególności przez udostępnianie informacji na stronie internetowej.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje o najczęstszych zagrożeniach oraz zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i usług cyfrowych.

Najczęstsze cyberzagrożenia

Phishing – próba wyłudzenia danych, np. loginu, hasła, kodu BLIK lub danych karty płatniczej, przez wiadomość e-mail, SMS, komunikator albo fałszywą stronę internetową podszywającą się pod bank, urząd, firmę kurierską lub inną zaufaną instytucję.
Smishing – phishing prowadzony za pomocą wiadomości SMS.
Vishing – oszustwo telefoniczne, w którym przestępca podszywa się np. pod pracownika banku, urzędu, Policji lub członka rodziny.
Qrishing – oszustwo wykorzystujące fałszywy kod QR, prowadzący np. do podrobionej strony logowania, fałszywej płatności lub złośliwego oprogramowania.
Spear phishing – ukierunkowany atak przygotowany pod konkretną osobę lub organizację, często z wykorzystaniem danych dostępnych w Internecie.
Malware – złośliwe oprogramowanie, w tym wirusy, trojany, programy szpiegujące, ransomware i inne narzędzia służące m.in. do kradzieży danych, przejęcia urządzenia albo zaszyfrowania plików.
Ransomware – rodzaj złośliwego oprogramowania, które blokuje dostęp do danych lub systemu i żąda okupu za ich odblokowanie.
Kradzież tożsamości – wykorzystanie cudzych danych osobowych, kont, dokumentów lub wizerunku bez uprawnienia.
Ataki socjotechniczne – manipulowanie emocjami, pośpiechem lub zaufaniem użytkownika, aby skłonić go do ujawnienia informacji, wykonania przelewu albo zainstalowania oprogramowania.
Deepfake – fałszywe nagranie audio lub wideo, często wykorzystujące wizerunek lub głos znanej osoby. Może służyć do oszustw inwestycyjnych, wyłudzeń danych lub podszywania się pod bliskich i współpracowników.
Baiting – pozostawienie lub przesłanie nośnika albo pliku, który ma zachęcić do jego otwarcia, a następnie zainfekować urządzenie.
Ataki na dostępność usług – działania prowadzące do przeciążenia lub zablokowania strony internetowej, systemu lub usługi.

Jak chronić siebie i dane

Aktualizuj system operacyjny, przeglądarkę, aplikacje, oprogramowanie antywirusowe i urządzenia sieciowe. Włącz automatyczne aktualizacje, jeśli są dostępne.
Korzystaj wyłącznie z legalnego oprogramowania oraz pobieraj aplikacje z oficjalnych sklepów i stron producentów.
Używaj oprogramowania chroniącego przed złośliwym oprogramowaniem oraz włącz zaporę sieciową, jeśli jest dostępna.
Stosuj silne, długie i niepowtarzalne hasła lub frazy hasłowe. Nie używaj jednego hasła w kilku usługach.
Rozważ korzystanie z menedżera haseł; ułatwia on tworzenie i bezpieczne przechowywanie unikalnych haseł.
Włącz uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA), zwłaszcza dla poczty elektronicznej, bankowości, mediów społecznościowych i kont służbowych.
Nie przekazuj nikomu haseł, kodów jednorazowych, kodów BLIK, kodów autoryzacyjnych ani danych karty płatniczej. Bank, urząd ani inna wiarygodna instytucja nie powinny żądać takich danych przez e-mail, SMS lub telefon.
Przed kliknięciem w link sprawdź adres strony oraz nadawcę wiadomości. Uważaj na literówki w nazwach domen, nietypowe adresy e-mail i komunikaty wywołujące presję czasu.
Nie otwieraj podejrzanych załączników ani plików z nieznanego źródła. Szczególną ostrożność zachowaj wobec plików z rozszerzeniami .exe, .js, .zip, .rar, .iso i dokumentów wymagających włączenia makr.
Nie skanuj kodów QR z nieznanych źródeł bez uprzedniego sprawdzenia, dokąd prowadzą. Przed podaniem danych upewnij się, że adres strony jest prawidłowy.
Zawsze samodzielnie wejdź na stronę banku, urzędu lub usługodawcy, wpisując jej adres w przeglądarce albo korzystając z oficjalnej aplikacji.
Ogranicz ilość danych publikowanych w mediach społecznościowych. Weryfikuj ustawienia prywatności oraz nie akceptuj zaproszeń od nieznanych osób.
Nie udostępniaj zdjęć dokumentów, kart płatniczych, biletów, kart pokładowych ani innych materiałów zawierających dane osobowe.
Regularnie wykonuj kopie zapasowe ważnych danych. Przechowuj co najmniej jedną kopię poza urządzeniem, z którego korzystasz na co dzień.
Zabezpiecz domową sieć Wi‑Fi: zmień domyślne hasło administratora routera, stosuj silne hasło do sieci i aktualizuj oprogramowanie routera.
Zachowaj ostrożność w publicznych sieciach Wi‑Fi. Nie loguj się w nich do bankowości elektronicznej ani usług zawierających szczególnie wrażliwe dane, jeżeli nie jest to konieczne.
Zabezpiecz telefon i komputer blokadą ekranu, kodem PIN, hasłem lub biometrią. Ustaw automatyczne blokowanie urządzenia.
W przypadku wątpliwości przerwij działanie: nie klikaj, nie odpowiadaj, nie instaluj aplikacji i nie podawaj danych. Zweryfikuj informację innym kanałem kontaktu.

Gdy podejrzewasz oszustwo

Podejrzanego SMS-a z linkiem prześlij dalej na bezpłatny numer 8080.
Podejrzany e-mail, stronę internetową, próbę phishingu lub inny incydent zgłoś przez formularz: incydent.cert.pl.
Jeżeli podałeś dane do logowania, niezwłocznie zmień hasło, wyloguj aktywne sesje oraz włącz uwierzytelnianie wieloskładnikowe.
Jeżeli przekazałeś dane bankowe, kod BLIK albo dane karty, natychmiast skontaktuj się ze swoim bankiem, korzystając z numeru podanego na oficjalnej stronie banku lub na karcie płatniczej.
Zachowaj dowody zdarzenia: wiadomości, adresy stron, numery telefonów i zrzuty ekranu. Mogą być potrzebne przy zgłoszeniu do banku, CERT Polska lub organów ścigania.

Więcej informacji i zgłoszenia